Stary Rynek w Słupsku to centralny plac dawnej starówki, który przez wieki pełnił rolę handlowego i społecznego serca miasta. Dziś, po zakończonej niedawno rewitalizacji, to przestrzeń łącząca historyczne kamienice z nowoczesnymi rozwiązaniami – fontanną posadzkową, strefami wypoczynku i miejscem na wydarzenia kulturalne. Dla rodzin z dziećmi to przede wszystkim atrakcja w postaci fontanny, w której w upalne dni można się ochłodzić, a dla miłośników architektury – szansa na zobaczenie zabudowy kamienicznej z XVIII i XIX wieku.
Nie jest to miejsce z kategorii „wow”, ale jeśli ktoś planuje spacer po Słupsku, warto tu zajrzeć. Zwłaszcza że w okolicy znajdują się inne atrakcje starówki.
- historyczne kamienice z XIX wieku
- nowoczesna fontanna do ochłody
- strefy wypoczynku dla rodzin
- bliskość innych atrakcji starówki
- ciekawe wydarzenia kulturalne
Historia Starego Rynku w Słupsku – od średniowiecza do dziś
Plac powstał po relokacji miasta w 1310 roku. Na środku wzniesiono wtedy pierwszy słupski ratusz, a wokół zaczęła rozwijać się zabudowa. Przez wieki Stary Rynek był miejscem handlu – krzyżowały się tu drogi w kierunku Koszalina i Ustki, przez którą sprowadzano sól, śledzie, wino i żelazo. Od średniowiecza sprzedawano tu płody rolne, zwierzęta, wyroby rzemieślnicze i artykuły kolonialne z dalekich krajów.
Historia nie była łaskawa dla tego miejsca. Zabudowania płonęły wielokrotnie – w 1477 roku ostał się tylko ratusz i jedna kamienica, a w 1718 roku spłonęło już wszystko. W XVIII wieku starą średniowieczną zabudowę zaczęto zastępować zwartym ciągiem kamieniczek z 2-3 kondygnacjami, o różnych kształtach szczytów i dekoracjach na fasadach.
Największe zniszczenia przyszły jednak w 1945 roku, gdy Rynek uległ dewastacji po wkroczeniu wojsk sowieckich. Do dziś trwają spory czy była to wina pożaru wywołanego przez Armię Czerwoną, czy wybuchów ładunków umieszczonych w piwnicach przez wycofujących się Niemców. W latach 1952-1991 plac nosił nazwę Armii Czerwonej – pewien paradoks, biorąc pod uwagę, kto doprowadził do zniszczenia jego zabudowy.
W 1963 roku przy placu zbudowano najnowocześniejsze wówczas kino na Pomorzu – Milenium. Podczas budowy odkryto regularną zabudowę średniowieczną, w tym dwie ulice moszczone dranicami i trzy budynki o konstrukcji słupowej. Kino zamknięto w 2010 roku, a w jego miejscu powstał market. Obecnie władze miasta rozważają przywrócenie temu miejscu funkcji kulturalnej.
Co zobaczyć na Starym Rynku – kamienice i ich historie
Plac otaczają dziś budynki mieszkalne z obiektami handlowymi na parterach. Część historycznych kamienic przetrwała i każda ma swoją historię.
Kamienica nr 4, zwana Mieszczańską, pochodzi z początku XIX wieku. Ma charakterystyczny dach szczytowy, mansardowo-naczółkowy, a fasadę zdobi boniowanie w tynku oraz ozdobne gzymsy nad oknami. To typowy przykład słupskiego domu patrycjuszowskiego z pierwszej połowy XIX wieku. Przez lata mieścił się tu sklep kolonialny, winiarnia, sklep z arrasami i modą męską, później księgarnia. Dziś działa tu kawiarnia.
Obok znajduje się „Apteka Dworska” (nr 5) – barokowa kamieniczka z 1783 roku, wzniesiona na fundamentach z pierwszej połowy XVIII wieku. W 1787 roku jej właściciel, Ludwik Ehmke, otrzymał tytuł dworskiego aptekarza od króla pruskiego Fryderyka Wilhelma II. Apteka funkcjonowała tu z przerwami przez dziesiątki lat, a od 1991 roku znów można tu kupić leki.
Kamienica nr 6 istnieje od pierwszej połowy XIX wieku i wielokrotnie zmieniała oblicze. Mieściły się tu kolejno destylarnia, sklep z wyrobami szmuklerskimi i płóciennymi, komis, handel kapeluszami i modą.
Fontanna posadzkowa i nowoczesna przestrzeń po rewitalizacji
Zakończona niedawno przebudowa Starego Rynku całkowicie zmieniła charakter tego miejsca. Główną atrakcją, zwłaszcza dla dzieci, jest fontanna posadzkowa – w upalne dni to prawdziwy magnes dla rodzin. Woda tryska z posadzki, można przez nią przebiegać, ochłodzić się, pobawić. Nic dziwnego, że latem miejsce jest oblężone.
Poza fontanną na placu pojawiły się strefy wypoczynku z ławkami i siedziskami, zieleń, oświetlenie w postaci opraw doziemnych i latarni, a także modularne zadaszenia w północnej i zachodniej części. Płyta rynku została podzielona na strefy: ogródków gastronomicznych, wypoczynku, zieleni i mebli miejskich. To już nie jest plac zdominowany przez samochody – ruch samochodowy został ograniczony, choć w ustalonych godzinach możliwy jest dojazd dla dostawców.
Mieszkańcy mieli obawy, czy nowy Rynek nie stanie się „betonową patelnią”, ale dodana zieleń i rozwiązania przestrzenne mają temu zapobiec. Czas pokaże, jak miejsce sprawdzi się w codziennym użytkowaniu.
Wydarzenia i życie placu
Stary Rynek po rewitalizacji stał się miejscem wydarzeń kulturalnych i sportowych. Odbywają się tu cotygodniowe potańcówki w ramach „Roztańczonego Słupska”, pokazy pięściarskie, a nawet turnieje tenisowe. Plac wrócił do roli miejsca spotkań, które pełnił przez wieki.
W 2024 roku na Starym Rynku umieszczono kapsułę czasu, która zawiera pamiątki współczesnego Słupska. Ma być otwarta w przyszłości.
Pod koniec XIX wieku Stary Rynek był jednym wielkim domem mody. Większość kamienic zajmowali kupcy prowadzący sklepy na parterach, a rynek wyróżniał się na tle innych ulic pod względem firm zajmujących się handlem modą, materiałami i wełną. W 1868 roku handlujący w kramach i budach mieli obowiązek wcześniej zgłosić wielkość miejsca, jakie chcieli zająć.
Dla kogo jest Stary Rynek w Słupsku
To miejsce przede wszystkim dla osób zwiedzających Słupsk, które chcą poczuć klimat dawnej starówki i zobaczyć efekty miejskiej rewitalizacji. Rodziny z dziećmi znajdą tu atrakcję w postaci fontanny – w gorący dzień można tu spędzić pół godziny, dając dzieciom odskocznię od zwiedzania.
Miłośnicy architektury docenią zachowane kamienice i ich historię, choć trzeba przyznać, że nie jest to spektakularna zabudowa. Rynek sprawdzi się też jako punkt wyjścia do dalszego zwiedzania – w okolicy znajduje się kościół NMP Królowej Różańca Świętego i inne zabytki starówki.
Nie każdy będzie zachwycony. Plac po rewitalizacji ma swoich zwolenników i krytyków – jedni chwalą nowoczesne rozwiązania, inni tęsknią za bardziej tradycyjnym charakterem. To kwestia gustu.
Praktyczne informacje – jak dojechać i co warto wiedzieć
Stary Rynek znajduje się w samym centrum Słupska, w obrębie dawnej starówki. Dojazd samochodem jest możliwy, choć płyta rynku została uwolniona z ruchu – można korzystać z pobliskich parkingów. Za dawnym kinem Milenium powstał „zielony” parking, a wzdłuż ulic Grodzkiej i Piekiełko rozbudowano miejsca postojowe z parkowaniem ukośnym. Wszystkie miejsca objęte są Strefą Parkowania.
Komunikacją miejską można dojechać praktycznie z każdej części Słupska – przystanek znajduje się w pobliżu. Dla pieszych spacerujących po centrum to naturalny punkt na trasie.
Dostęp: całodobowy, bezpłatny
Czas zwiedzania: 15-30 minut, chyba że dzieci bawią się w fontannie – wtedy można zostać dłużej
Parking: płatny w Strefie Parkowania, miejsca za kinem Milenium i przy ul. Grodzkiej
Dla kogo: rodziny z dziećmi (fontanna), miłośnicy architektury, osoby zwiedzające Słupsk
Najlepiej łączyć wizytę na Starym Rynku z dalszym spacerem po starówce – w okolicy jest kilka ciekawych miejsc. W upalne dni warto zabrać ręcznik dla dzieci, jeśli planują zabawę w fontannie.